BAITANG 4 – GMRC
Ikalawang Markahan
Pamilya Bilang Gabay sa Pagpapaunlad ng mga Mabuting Gawi
Aralin 1:
Pagpapaunlad ng Sariling Kakayahan,
Talento, at Hilig
Basahin at Unawain
Ikaw ay may kanya-kanyang kakayahan, talento, at hilig na dapat mong kilalanin at paunlarin. Maaaring magaling kang umawit, gumuhit, sumayaw, magluto, o magsalita sa harap ng tao. Ang iba naman ay mahilig sa sports, pagtatanim, o pagtulong sa gawaing bahay.
Ang mga kakayahan at hilig na ito ay bahagi ng iyong pagkatao. Kapag ginagamit at pinauunlad mo ang mga ito, nagiging mas buo ang iyong tiwala sa sarili. Ngunit tandaan, mas mabilis kang umuunlad kapag may gabay at suporta ng pamilya.
Ang iyong pamilya ang unang nagtuturo sa iyo kung paano gamitin ang iyong talento. Sila ang humihikayat sa iyo na sumali sa mga paligsahan sa paaralan at mga gawain sa komunidad. Kapag sinusuportahan ka ng iyong pamilya, mas lumalakas ang iyong loob at mas nagiging handa kang ipakita ang iyong kakayahan sa iba.
Talasalitaan:
Basahin ang Kuwento:
Si Ramon, isang Grade 4 mula sa Iloilo, ay mahilig gumuhit ng mga tanawin. Mahilig siyang gumamit ng lapis at krayola upang iguhit ang palayan at dagat sa kanilang probinsya. Napansin ito ng kanyang tatay at nanay kaya binigyan siya ng sketchpad. Hinikayat din siya ng kanyang guro na sumali sa poster-making contest sa paaralan.
Sa una, nahihiya si Ramon. Pero inalala niya ang sabi ng kanyang tatay:
“Anak, maniwala ka sa sarili mo. Kaya mo ’yan.”
Kahit hindi siya nanalo ng unang pwesto, masaya siya dahil naipakita niya ang kanyang talento at pinuri siya ng kanyang pamilya.
Mga Gawain (Situational Stories at Tanong)
Sitwasyon 1: Ang Mahiyain na Mang-aawit
Si Liza ay mahilig kumanta sa bahay, pero mahiyain sa paaralan. Hinikayat siya ng kanyang lola na sumali sa patimpalak. Dahil dito, nagkaroon siya ng lakas ng loob.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 2: Ang Basketball sa Kanto
Si Mario ay mahilig mag-basketball. Napansin ng kanyang kuya ang galing niya at tinuruan siya kung paano mag-ensayo. Inalok din siya na sumali sa barangay team.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 3: Ang Pinta ni Ana
Si Ana ay mahilig magpinta ng bulaklak. Isinama ng guro ang kanyang obra sa exhibit. Kinabahan siya pero sinamahan siya ng kanyang pamilya.
Mga Tanong:
Ano ang talento ni Ana? (Literal)
_______________
Paano siya sinuportahan ng kanyang pamilya? (Inferential)
_______________
Sa tingin mo, bakit mahalagang ipakita ang talento sa iba? (Critical) _______________
Sitwasyon 4: Ang Pagtulong ni Jun
Si Jun ay marunong magluto ng simpleng almusal. Tuwing umaga, tinutulungan niya ang nanay niya sa pagluluto bago pumasok sa paaralan.
Mga Tanong:
Anong kakayahan ang ipinakita ni Jun? (Literal)
_______________
Ano ang epekto ng pagtulong niya sa pamilya? (Inferential)
_______________
Kung may talento ka, paano mo ito magagamit para makatulong sa bahay? (Critical) _______________
Pagmuni-muni (Reflection)
Ano ang pakiramdam kapag ang pamilya mo ay sumusuporta sa iyong talento?
_______________
Sa anong paraan ka makapagpapakita ng pasasalamat sa kanila?
_______________
Paano mo magagamit ang iyong talento para makatulong sa iba? _______________
Aralin 2:
Pagtupad sa mga Gawain sa Pamilya
nang May Kahusayan
Basahin at Unawain
Bilang bata, may mga tungkulin ka sa loob ng pamilya. Hindi lamang ito tungkol sa pag-aaral, kundi pati na rin sa pagtulong sa bahay. Ang simpleng gawain gaya ng pag-aayos ng higaan, paghuhugas ng plato, pagdidilig ng halaman, at pagtulong sa nakababatang kapatid ay mahalagang bahagi ng iyong responsibilidad.
Kapag tinutupad mo ang mga ito nang may kahusayan at tiyaga, ipinapakita mo ang pagmamahal at malasakit sa pamilya. Hindi sapat ang basta matapos lang—dapat ito ay ginagawa nang maayos, malinis, at may malasakit.
Ang pagiging matiyaga ay nangangahulugan na kahit nakakapagod o paulit-ulit ang gawain, tinatapos mo pa rin ito nang buong puso.
Kuwento
Si Carlo, isang Grade 4 mula sa Bicol, ay tuwing hapon ay nag-aalaga ng kanilang mga manok at nagwawalis ng bakuran. Minsan, mas gusto sana niyang maglaro ng mobile games pagkatapos ng klase. Ngunit pinaalala ng kanyang nanay:
“Anak, kapag ginawa mo nang maayos ang tungkulin mo, mas gagaan ang buhay natin dito sa bahay.”
Kaya’t natutunan ni Carlo na unahin ang kanyang tungkulin bago maglaro. Sa kalaunan, nakita niya na mas nagiging masaya at payapa ang kanilang bahay dahil sa kanyang pagtitiyaga.
Mga Gawain (Situational Stories at Tanong)
Sitwasyon 1: Ang Pagwawalis ni Nena
Si Nena ay inutusan ng kanyang nanay na magwalis ng sala. Ginawa niya ito agad at siniguro niyang walang naiwan kahit kaunting alikabok. Pagkatapos ay pinuri siya ng kanyang nanay dahil sa kanyang kasipagan.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 2: Si Mark at ang Plato
Si Mark ay tinuruan ng kanyang tatay kung paano maghugas ng plato. Noong una ay natapon ang tubig at hindi malinis ang ilang plato. Pero hindi siya sumuko. Araw-araw siyang nagsanay hanggang sa natuto siyang maghugas nang maayos.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 3: Ang Takdang-Aralin ni Jojo
Si Jojo ay madalas magmadali sa kanyang takdang-aralin para makapanood agad ng TV. Dahil dito, nagkakamali siya ng sagot at minsan hindi niya natatapos. Tinuruan siya ng kanyang kuya na maglaan ng oras at gawin nang maayos. Kalaunan, nakasanayan niyang magpursige hanggang matapos nang tama ang kanyang gawain.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 4: Ang Gulay sa Hardin
Si Aling Rosa, lola ni Pia, ay nagtanim ng gulay sa kanilang bakuran. Tinulungan ni Pia ang kanyang lola sa pagtatanim at pagtutubig araw-araw. Kahit mainit, hindi siya nagreklamo. Sa kalaunan, namunga ang mga gulay na kanilang itinanim at sabay nila itong niluto para sa hapunan.
Mga Tanong:
_______________
_______________
Pagmuni-muni (Reflection)
_______________
_______________
_______________
Aralin 3:
Pamilya bilang Pinagmumulan ng Maayos na Komunikasyon sa Kapuwa
Basahin at Unawain
Ang pamilya ang unang nagtuturo sa iyo kung paano makipag-usap nang maayos. Sa loob ng tahanan, natututo kang gumamit ng magagalang na pananalita, tulad ng paggamit ng po at opo, at ang pakikinig nang mabuti kapag may nagsasalita.
Kapag natututo kang makinig at magpahayag ng iyong damdamin sa tamang paraan, mas nagiging madali ang pag-unawa sa isa’t isa. Ang maayos na komunikasyon ay hindi lang tungkol sa salita—ito rin ay tungkol sa pagpapakita ng pasensya. Kapag hindi mo agad naiintindihan ang isang tao, o kapag may hindi pagkakaunawaan, natututo kang maghintay, makinig, at umunawa.
Kuwento
Si Mila, isang Grade 4 na mag-aaral mula sa Cebu, ay may kapatid na mas bata sa kanya. Minsan, nagagalit siya kapag ginagamit ng kanyang kapatid ang kanyang laruan nang walang paalam. Gusto sana niyang sigawan ang kanyang kapatid, pero naalala niya ang turo ng kanyang nanay:
“Kung may problema ka, sabihin mo nang maayos. Makinig ka rin sa kanyang dahilan.”
Kaya kinausap ni Mila ang kanyang kapatid at sinabi:
“Kapatid, masaya ako kapag naglalaro ka, pero sana magpaalam ka muna bago gamitin ang laruan ko.”
Dahil sa maayos na pananalita at pasensya ni Mila, nagkaayos silang magkapatid at natutong humingi ng permiso ang kanyang kapatid.
Mga Gawain (Situational Stories at Tanong)
Sitwasyon 1: Ang Pagtatalo nina Ben at Carlo
Si Ben at Carlo ay nag-aagawan sa upuan. Nagsisigawan sila hanggang dumating ang kanilang tatay. Sinabi ng tatay,
“Kung may hindi pagkakaunawaan, pag-usapan ninyo nang maayos at huwag magsisigawan.”
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 2: Ang Pagtatanong ni Rosa
Si Rosa ay may assignment na hindi niya maintindihan. Nilapitan niya ang kanyang kuya at nagtanong. Sa una, busy ang kuya niya pero nakinig pa rin at ipinaliwanag nang maayos.
Mga Tanong:
Sitwasyon 3: Ang Paghingi ng Tawad
Si Andrei ay nadapa at natapakan ang paa ng kanyang kaklase. Sa halip na tumakbo, humingi siya ng paumanhin:
“Pasensya na, hindi ko sinasadya.”
Ngumiti ang kaklase at nagsabi, “Wala ’yon. Salamat at humingi ka ng paumanhin.”
Mga Tanong:
Sitwasyon 4: Ang Pagpupulong ng Pamilya
Tuwing Linggo, nag-uusap ang pamilya ni Marco tungkol sa kanilang mga plano para sa susunod na linggo. Kapag may gustong sabihin si Marco, naghihintay siya ng kanyang pagkakataon at hindi siya sumasabat habang may nagsasalita.
Mga Tanong:
_______________
Pagmuni-muni (Reflection)
Ano ang pakiramdam kapag nakikinig at nauunawaan ka ng iyong pamilya?
_______________
Mas madali ba ang pakikipagkaibigan kapag marunong kang makipag-usap nang maayos?
_______________
Ano ang gagawin mo kapag may taong hindi mo agad naintindihan o hindi sumasang-ayon sa iyo?
_______________
Aralin 4:
Pagbibigay-halaga sa Pamilya Bilang Paglalapat ng mga Aral ng Pananampalataya
Basahin at Unawain
Ang pananampalataya ay hindi lamang nakikita sa pagdarasal o pagsisimba. Ito rin ay naipapakita sa pang-araw-araw na buhay, lalo na sa loob ng tahanan. Kapag sinusunod mo ang mga turo ng iyong magulang, kapag tumutulong ka sa gawaing bahay nang hindi na pinapaalalahanan, at kapag nagpapakita ka ng paggalang at pagmamahal—ito ay mga paraan ng paglalapat ng aral ng pananampalataya.
Ang pagiging masunurin ay hindi nangangahulugang sumusunod ka lang dahil natatakot kang mapagalitan. Ang tunay na pagsunod ay galing sa puso—dahil alam mong ito ay makakabuti para sa iyo at para sa iyong pamilya.
Kuwento
Si Lea, isang Grade 4 mula sa Pangasinan, ay mahilig maglaro sa labas ng bahay. Isang araw, inutusan siya ng kanyang nanay na magbantay muna ng kanyang nakababatang kapatid bago lumabas. Naisip ni Lea na mas masaya sigurong makipaglaro agad, pero naalala niya ang turo ng kanilang guro sa GMRC:
“Ang tunay na pananampalataya ay nakikita sa iyong gawa at pagsunod.”
Kaya’t pinili ni Lea na alagaan muna ang kanyang kapatid. Nang matapos ang kanyang tungkulin, pinayagan siya ng nanay na maglaro. Naramdaman ni Lea na tama ang kanyang naging desisyon dahil nagawa niyang pagsamahin ang pananampalataya, pagsunod, at pagmamahal sa pamilya.
Mga Gawain (Situational Stories at Tanong)
Sitwasyon 1: Ang Panalangin ni Carlo
Bago kumain, nakalimutan ni Carlo na magdasal at agad kumain. Pinansin siya ng kanyang tatay at pinaalalahanang laging magpasalamat sa Diyos.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 2: Ang Utos ni Nanay
Si Grace ay nanonood ng paborito niyang palabas sa TV nang tawagin siya ng kanyang nanay para magbantay ng nilulutong ulam. Bagama’t ayaw niyang umalis, tumayo siya at agad tumulong.
Mga Tanong:
_______________
_______________
Sitwasyon 3: Ang Linggo ng Pamilya
Tuwing Linggo, sama-samang nagsisimba ang pamilya ni Marco. Minsan ay tinamad siyang gumising, pero pinaalala ng kanyang tatay na ang Linggo ay araw ng Diyos at araw ng pamilya. Kaya sumama siya kahit antok pa.
Mga Tanong:
_______________
_______________
Sitwasyon 4: Ang Paghingi ng Tawad ni Ana
Si Ana ay nagkamali at nasigawan ang kanyang kapatid. Pagkatapos, lumapit siya at humingi ng tawad, gaya ng itinuro ng kanilang nanay na dapat marunong humingi ng kapatawaran.
Mga Tanong:
_______________
_______________
Pagmuni-muni (Reflection)
Ano ang pakiramdam kapag sinusunod mo ang magulang o nakatatanda nang bukal sa puso?
_______________
Ano ang aral ng pananampalataya na pinaka-nais mong isabuhay sa inyong pamilya?
_______________
Ano ang maaaring mangyari kung ang mga miyembro ng pamilya ay hindi marunong sumunod at magbigay-halaga sa isa’t isa?
_______________
Aralin 5:
Tungkulin ng Pamilya sa Pagpapanatili ng Kalinisan ng Tubig
Basahin at Unawain
Ang tubig ay isang mahalagang biyaya ng Diyos na ginagamit araw-araw—sa pagluluto, paglalaba, pag-inom, at paglilinis. Dahil dito, tungkulin ng bawat pamilya na ito ay ingatan at panatilihing malinis.
Kapag maingat tayo sa paggamit ng tubig at marunong tayong maglinis ng ating kapaligiran, nakakatulong tayo hindi lamang sa ating sariling pamilya kundi pati na rin sa iba at sa susunod na henerasyon. Ang bawat patak ng tubig ay mahalaga. Ang pagiging mabuting katiwala ay nangangahulugang marunong kang gumamit, magtipid, at magpanatili ng kalinisan ng tubig.
Kuwento
Sa Barangay ng San Isidro, may poso na pinakikinabangan ng lahat ng pamilya. Minsan ay napansin ni Ella na maraming bata ang nag-iiwan ng mga plastik at basura malapit dito. Dahil dito, dumumi ang tubig at nagkaroon ng masamang amoy.
Sinabi ng kanyang tatay:
“Anak, tungkulin nating linisin ang paligid ng poso. Ang tubig ay para sa lahat, kaya dapat pangalagaan natin ito.”
Kaya’t nag-organisa ang pamilya ni Ella ng paglilinis sa paligid ng poso. Sumali ang ibang kapitbahay at naging masaya ang lahat dahil bumalik ang kalinisan ng kanilang pinagkukunan ng tubig.
Mga Gawain (Situational Stories at Tanong)
Sitwasyon 1: Ang Natapong Tubig
Si Jun ay naghugas ng kamay at iniwan ang gripo na nakabukas. Nakita ito ng kanyang nanay at pinaalalahanan siyang isara ang gripo.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 2: Ang Basura sa Ilog
Si Pedro at ang kanyang tatay ay pumunta sa ilog upang mangisda. Napansin nila na may mga plastik at bote na lumulutang sa tubig. Tinulungan nilang linisin ito kahit hindi nila sariling kalat.
Mga Tanong:
_______________
_______________
Sitwasyon 3: Ang Batang Matipid
Si Maria ay mahilig magdilig ng halaman. Ngunit sa halip na gumamit ng bagong tubig, kinokolekta niya ang tubig ulan upang gamitin sa pagdidilig.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 4: Ang Sama-samang Paglilinis
Tuwing Sabado, nagkakaisa ang pamilya ni Rico upang linisin ang kanal sa tabi ng kanilang bahay. Kahit nakakapagod, nagiging masaya sila dahil sama-sama nilang ginagawa ang tungkulin.
Mga Tanong:
_______________
_______________
Pagmuni-muni (Reflection)
Ano ang pakiramdam kapag alam mong nakakatulong ka sa pagpapanatili ng kalinisan ng tubig?
_______________
Paano ka makakatulong sa inyong pamilya sa pagtitipid at pangangalaga ng tubig?
_______________
Ano ang maaaring mangyari kung hindi natin iingatan ang ating pinagkukunan ng tubig?
_______________
Aralin 6:
Pagpapatatag sa mga Gawi sa Pamilya
ayon sa Kaugaliang Pilipino
Basahin at Unawain
Ang bawat pamilyang Pilipino ay may mga kaugalian na nagpapakita ng pagmamahal, paggalang, at pagkakaisa. Kapag pinananatili at pinapalakas natin ang mga gawi na ito, hindi lamang pamilya ang nakikinabang kundi pati ang buong bayan.
Ilan sa mga halimbawa ng kaugaliang Pilipino na dapat isabuhay:
Kuwento
Tuwing buwan ng Mayo, ipinagdiriwang ng Barangay San Miguel ang Flores de Mayo. Sama-samang nagsisimba at nag-aalay ng bulaklak ang mga bata at kabataan. Sa tahanan nina Ramil, inaasahan na lahat ng miyembro ng pamilya ay makikilahok—ang kanyang nanay sa pagluluto ng pagkain para sa mga panauhin, ang tatay sa pagtulong sa dekorasyon ng kapilya, at si Ramil naman ay kasali sa prusisyon.
Bagama’t nakakapagod, masaya si Ramil dahil natutunan niyang ang kanilang ginagawa ay hindi lamang tradisyon kundi paraan upang ipakita ang kanilang pananampalataya, pagkakaisa, at pagmamahal sa komunidad.
Mga Gawain (Situational Stories at Tanong)
Sitwasyon 1: Ang Pagmamano ni Liza
Bawat umaga, bago pumasok sa paaralan, nagmamano si Liza sa kanyang lolo at lola. Pinuri siya ng kanyang guro dahil dala niya ang kaugalian Pilipino sa paaralan.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 2: Ang Bayanihan sa Baryo
Si Marco at ang kanyang pamilya ay tumulong sa paglilipat ng bahay ng kanilang kapitbahay. Hindi sila binayaran ngunit masaya silang nakatulong.
Mga Tanong:
_______________
_______________
_______________
Sitwasyon 3: Ang Pasko sa Tahanan
Tuwing Pasko, sama-samang nagtitipon ang pamilya ni Ana. Bago kumain, sila ay nagdarasal at nagpapasalamat. Ang kanilang Noche Buena ay puno ng tawanan at pagmamahalan.
Mga Tanong:
Sitwasyon 4: Ang Pista sa Barangay
Tuwing piyesta, nagbabahaginan ng pagkain at tumutulong sa dekorasyon ang pamilya ni Jun. Naging masaya ang buong baryo dahil sa kanilang pagtutulungan.
Mga Tanong:
Ano ang ginagawa ng pamilya ni Jun tuwing piyesta? (Literal)
_______________
Ano ang naidudulot ng kanilang pagtutulungan sa baryo? (Inferential)
_______________
Ano ang mangyayari kung unti-unting mawawala ang mga kaugalian Pilipino? (Critical)
_______________
Pagmuni-muni (Reflection)
Ano ang pakiramdam kapag isinasagawa ninyo sa pamilya ang mga kaugalian Pilipino?
_______________
Sa iyong palagay, bakit mahalaga ang pagpapatatag ng mga kaugalian Pilipino sa pamilya?
_______________
Paano nakakatulong ang pagpapanatili ng kaugalian sa pagpapakita ng pagmamahal sa bayan?
_______________
